Welk effect heeft leefstijl op dementie en de ziekte van Alzheimer? Dat is de vraag die Lieke Bakker, postdoc-onderzoeker bij Alzheimer Centrum Limburg, dagelijks bezighoudt. In allerlei onderzoek ziet zij dat leefstijlfactoren een belangrijke rol spelen bij het risico op het ontwikkelen van dementie. Wat heeft de samenleving volgens haar nodig om met leefstijl goede hersengezondheid te bevorderen? 

‘De ziekteprocessen die ten grondslag liggen aan dementie kunnen al op middelbare leeftijd beginnen. En dat is lastig voor onze boodschap. Mensen hebben het te druk, of ze ervaren beperkte middelen en mogelijkheden voor iets dat misschien niet zo urgent voelt. Gezonde keuzes maken voor over 20, 30, 40 jaar is gewoon moeilijk. Daarnaast heeft niet iedereen hierin dezelfde mogelijkheden. Ik vind dat de overheid mensen moet ondersteunen met een gezonde leefomgeving. Neem nu die chocolaatjes die bij de kassa van de supermarkt liggen. Ik zou heel graag zien dat er beleidsmaatregelen komen om dat soort ongezonde impulsaankopen tegen te gaan. Maar denk ook aan meer groen in bepaalde wijken, cultuursensitievere zorg, of het verplicht stellen van een fietshelm. We weten dat niet-aangeboren hersenletsel een groter risico geeft op het ontwikkelen van dementie. Als je van de fietshelm iets normaals maakt, net zoals de alcoholvrije generatie, kun je mogelijk veel schade voorkomen.

We moeten een lange adem hebben om dementie tegen te gaan. En jammer genoeg strookt dat vaak niet goed met de opzet van onderzoek. Wat er allemaal gebeurt in de lange aanloop naar dementie, kun je niet vangen in een onderzoek van 4 jaar. En ook voor het inbedden van ontwikkelde kennis moeten we ruim de tijd nemen. Steeds opnieuw blijven herhalen, onder de aandacht blijven brengen, nog meer stimuleren dat zorgverleners ermee aan de slag gaan. Daarom ben ik ook blij dat ZonMw langlopende cohortstudies financiert, vervolgonderzoek stimuleert en inzet op implementatie. Want verandering kost tijd: je bent zo 20 jaar verder. Maar als slechts een klein deel van de bevolking zijn leefstijl aanpast, kan dat al op grote schaal effect hebben. En kleine stappen helpen al: neem wat vaker de trap, blijf nieuwsgierig, wacht niet tot je je alleen voelt maar zoek sneller anderen op, laat je gehoor eens checken.’ ←

Tekst: Martine de Wit ¦ Fotografie: Rick Keus