Gokproblemen herkennen en bespreken
Een handreiking met een preventief effect
Hoe kun je als sociaal professional gokproblemen tijdig signaleren en bespreken? Een nieuwe handreiking geeft handvatten. ‘Het aantal doorverwijzingen naar onze ondersteuningstrajecten is toegenomen’, ziet Mandy Reulen, preventiedeskundige bij Mondriaan GGZ in Zuid-Limburg.
Tekst: Femke van den Berg ¦ Fotografie: ANP-Robert Hoetink, ANP- Laurens van der Putten
Online gokken gebeurt vaak ’stiekem’.
Sinds 2023 is het aantal mensen met een gokverslaving toegenomen. ‘Zij zitten vaak diep in de problemen, bijvoorbeeld vanwege enorme schulden,’ vertelt Ester Teunen, preventiedeskundige bij Brijder Verslavingszorg. ‘Eigenlijk zou je hen al eerder willen zien en spreken, voordat het gokken uit de hand loopt. Maar dat lukt niet overal even goed, omdat sociaal professionals de signalen van gokproblemen niet altijd herkennen.’
Schaamte
Het signaleren van gokproblemen is lastig, omdat het vaak ‘stiekem’ gebeurt. ‘Mensen gokken meestal alleen, bijvoorbeeld achter de computer’, zegt Teunen. ‘Ze zijn er meesters in om dit te verbergen. Dat lukt meestal goed, omdat gokverslaving – anders dan bijvoorbeeld alcohol- of drugsverslaving – minder leidt tot zichtbare gedragsveranderingen. Hierdoor denken professionals er minder snel aan om in gesprekken over het thema “gokken” te beginnen. En als ze er wél aan denken, weten ze niet hoe dit op een goede manier kunnen bespreken.’
Meerwaarde van ervaringskennis
Binnen het project ‘Gokproblemen: signaleren, bespreekbaar maken en samenwerken’ van het ZonMw-programma Preventie van Kansspelverslaving is een handreiking ontwikkeld om professionals te ondersteunen. Bij het project waren onderzoekers van IVO en preventieprofessionals van verslavingszorgorganisaties Brijder, Mondriaan en Jellinek betrokken. Net als professionals vanuit mbo, schuldhulpverlening en jongeren-/buurtwerk. ‘Verder dachten ook mensen met ervaringskennis mee. Hun inbreng had veel meerwaarde’, zegt Reulen. ‘Zij konden goed vertellen wat zij nodig hebben van professionals. En hoe die eraan kunnen bijdragen dat beginnende gokproblemen niet escaleren.’
‘Zij zitten vaak diep in de problemen, bijvoorbeeld vanwege enorme schulden.’
Ester Teunen
preventiedeskundige bij Brijder Verslavingszorg
foto: Vera Koers
Waarom is deze handreiking belangrijk?
Reulen is heel blij met de Handreiking gokproblemen signaleren, bespreekbaar maken en samenwerken. ‘We merkten voorheen namelijk dat er in ons netwerk maar weinig kennis was over gokproblematiek. Daar brengt dit product verandering in. We hebben het daarom breed onder de aandacht gebracht. Bijvoorbeeld in webinars met praktijkondersteuners ggz en huisartsen. En tijdens een bijeenkomst voor ondersteuners in het mbo-onderwijs. Binnenkort gaan we een workshop verzorgen voor schuldhulpverleners, zodat ook zij weten hoe ze ermee kunnen werken.’
Impact op het handelen
De handreiking bestaat uit 3 ‘stappen’: signaleren van risicovol gedrag, voeren van gesprekken over gokken en passende vervolgacties. Met bij elke stap concrete handvatten. Zo hoort bij de eerste stap een opsomming van mogelijke signalen van gokproblemen, waaronder geldzorgen, verzuim, liegen, stelen of slaapstoornissen. ‘Professionals hebben daar veel steun aan’, vertelt Reulen. ‘Zo vertelde een mbo-coach dat zij zich nu eerder afvraagt: waarom zit deze leerling zoveel op z’n telefoon? Hoe komt het dat hij achterloopt met school? Zou er sprake kunnen zijn van online gokken?’ Dankzij de handreiking hebben professionals ook tips om over signalen in gesprek te gaan. Teunen: ‘Ze kunnen bijvoorbeeld vragen stellen als: welke gokspellen doe je vaak? Heb je weleens meer geld ingezet dan je vooraf had bedacht?’
‘Durf het gesprek aan te gaan! Gokproblematiek brengt veel eenzaamheid en stress met zich mee. Meestal zijn mensen alleen maar blij dat ze hulp krijgen, voordat de problemen escaleren.’
Mandy Reulen
preventiedeskundige bij Mondriaan GGZ in Zuid-Limburg
Escalatie voorkomen
Sociaal professionals kunnen mensen die worstelen met beginnende gokproblemen doorverwijzen naar een preventiedeskundige. ‘We merken bij Mondriaan in Zuid-Limburg dat dit vaker gebeurt de laatste tijd. Dat komt vast door de handreiking’, zegt Reulen. ‘Wij bieden vervolgens adviesgesprekken en coaching om mensen met gokken te laten stoppen.’
Heeft Reulen een gouden tip voor professionals die ook met de handreiking aan de slag willen? ‘Durf het gesprek aan te gaan! Gokproblematiek brengt veel eenzaamheid en stress met zich mee. Meestal zijn mensen alleen maar blij dat ze hulp krijgen, voordat de problemen escaleren.’ ←
Gokproblemen herkennen en bespreken
Een handreiking met een preventief effect
Hoe kun je als sociaal professional gokproblemen tijdig signaleren en bespreken? Een nieuwe handreiking geeft handvatten. ‘Het aantal doorverwijzingen naar onze ondersteuningstrajecten is toegenomen’, ziet Mandy Reulen, preventiedeskundige bij Mondriaan GGZ in Zuid-Limburg.
Tekst: Femke van den Berg ¦ Fotografie: ANP-Robert Hoetink, ANP- Laurens van der Putten
Sinds 2023 is het aantal mensen met een gokverslaving toegenomen. ‘Zij zitten vaak diep in de problemen, bijvoorbeeld vanwege enorme schulden,’ vertelt Ester Teunen, preventiedeskundige bij Brijder Verslavingszorg. ‘Eigenlijk zou je hen al eerder willen zien en spreken, voordat het gokken uit de hand loopt. Maar dat lukt niet overal even goed, omdat sociaal professionals de signalen van gokproblemen niet altijd herkennen.’
Schaamte
Het signaleren van gokproblemen is lastig, omdat het vaak ‘stiekem’ gebeurt. ‘Mensen gokken meestal alleen, bijvoorbeeld achter de computer’, zegt Teunen. ‘Ze zijn er meesters in om dit te verbergen. Dat lukt meestal goed, omdat gokverslaving – anders dan bijvoorbeeld alcohol- of drugsverslaving – minder leidt tot zichtbare gedragsveranderingen. Hierdoor denken professionals er minder snel aan om in gesprekken over het thema “gokken” te beginnen. En als ze er wél aan denken, weten ze niet hoe dit op een goede manier kunnen bespreken.’
Online gokken gebeurt vaak ’stiekem’.
Meerwaarde van ervaringskennis
Binnen het project ‘Gokproblemen: signaleren, bespreekbaar maken en samenwerken’ van het ZonMw-programma Preventie van Kansspelverslaving is een handreiking ontwikkeld om professionals te ondersteunen. Bij het project waren onderzoekers van IVO en preventieprofessionals van verslavingszorgorganisaties Brijder, Mondriaan en Jellinek betrokken. Net als professionals vanuit mbo, schuldhulpverlening en jongeren-/buurtwerk. ‘Verder dachten ook mensen met ervaringskennis mee. Hun inbreng had veel meerwaarde’, zegt Reulen. ‘Zij konden goed vertellen wat zij nodig hebben van professionals. En hoe die eraan kunnen bijdragen dat beginnende gokproblemen niet escaleren.’
‘Zij zitten vaak diep in de problemen, bijvoorbeeld vanwege enorme schulden.’
Ester Teunen
preventiedeskundige bij Brijder Verslavingszorg
foto: Vera Koers
Waarom is deze handreiking belangrijk?
Reulen is heel blij met de Handreiking gokproblemen signaleren, bespreekbaar maken en samenwerken. ‘We merkten voorheen namelijk dat er in ons netwerk maar weinig kennis was over gokproblematiek. Daar brengt dit product verandering in. We hebben het daarom breed onder de aandacht gebracht. Bijvoorbeeld in webinars met praktijkondersteuners ggz en huisartsen. En tijdens een bijeenkomst voor ondersteuners in het mbo-onderwijs. Binnenkort gaan we een workshop verzorgen voor schuldhulpverleners, zodat ook zij weten hoe ze ermee kunnen werken.’
Impact op het handelen
De handreiking bestaat uit 3 ‘stappen’: signaleren van risicovol gedrag, voeren van gesprekken over gokken en passende vervolgacties. Met bij elke stap concrete handvatten. Zo hoort bij de eerste stap een opsomming van mogelijke signalen van gokproblemen, waaronder geldzorgen, verzuim, liegen, stelen of slaapstoornissen. ‘Professionals hebben daar veel steun aan’, vertelt Reulen. ‘Zo vertelde een mbo-coach dat zij zich nu eerder afvraagt: waarom zit deze leerling zoveel op z’n telefoon? Hoe komt het dat hij achterloopt met school? Zou er sprake kunnen zijn van online gokken?’ Dankzij de handreiking hebben professionals ook tips om over signalen in gesprek te gaan. Teunen: ‘Ze kunnen bijvoorbeeld vragen stellen als: welke gokspellen doe je vaak? Heb je weleens meer geld ingezet dan je vooraf had bedacht?’
‘Durf het gesprek aan te gaan! Gokproblematiek brengt veel eenzaamheid en stress met zich mee. Meestal zijn mensen alleen maar blij dat ze hulp krijgen, voordat de problemen escaleren.’
Mandy Reulen
preventiedeskundige bij Mondriaan GGZ in Zuid-Limburg
Escalatie voorkomen
Sociaal professionals kunnen mensen die worstelen met beginnende gokproblemen doorverwijzen naar een preventiedeskundige. ‘We merken bij Mondriaan in Zuid-Limburg dat dit vaker gebeurt de laatste tijd. Dat komt vast door de handreiking’, zegt Reulen. ‘Wij bieden vervolgens adviesgesprekken en coaching om mensen met gokken te laten stoppen.’
Heeft Reulen een gouden tip voor professionals die ook met de handreiking aan de slag willen? ‘Durf het gesprek aan te gaan! Gokproblematiek brengt veel eenzaamheid en stress met zich mee. Meestal zijn mensen alleen maar blij dat ze hulp krijgen, voordat de problemen escaleren.’ ←
Over rol ervaringsdeskundigen
Laurien Visser was voorheen stagiair bij het Onderzoeksinstituut IVO, momenteel is zij programmasecretaris bij ZonMw.
Wat was jouw bijdrage aan het project ‘Gokproblemen: signaleren, bespreekbaar maken en samenwerken’?
‘Voor mijn masterspecialisatie International Public Health heb ik stage gelopen bij het IVO – Instituut voor Onderzoek naar Leefwijzen & Verslaving. Bij de startfase van het project heb ik onderzocht hoe vroegsignalering van gokproblemen in het Verenigd Koninkrijk wordt aangepakt. Daar kon het projectteam inspiratie uit op doen.’
Nu ben je programmasecretaris bij ZonMw. Wat weet je over de bijdrage van ZonMw bij het project?
‘Naast de financiering is ZonMw een verbinder geweest om het project zichtbaarder te maken. Zo heeft ZonMw in 2024 bijgedragen aan de organisatie van de internationale conferentie CAGR, waar ik vanuit het IVO een posterpresentatie heb gehouden. Twee jaar later heb ik als ZonMw-medewerker mogen bijdragen aan het verspreiden van de handreiking, zodat de resultaten op de juiste plek terechtkomen. We willen echt achter onze ZonMw-projectleiders gaan staan. De contacten en het bereik van ZonMw zijn hiervoor van meerwaarde.’
Wat maakte dit project voor jou uniek, in vergelijking tot andere projecten?
‘Ik vind het mooi om te zien hoe de handreiking echt ontwikkeld is samen met professionals en ervaringsdeskundigen. Het is mede daardoor een toepasbare en laagdrempelige hulpbron geworden. De handreiking biedt ook advies hoe ervaringsdeskundigen een volwaardige rol te geven bij de vroegsignalering van gokproblemen. Dat zie je ook weer terug bij ZonMw: de overtuiging dat ervaringsdeskundige kennis echt centraal moet staan in alle stappen van het proces.’
Over rol ervaringsdeskundigen
Laurien Visser was voorheen stagiair bij het Onderzoeksinstituut IVO, momenteel is zij programmasecretaris bij ZonMw-
Wat was jouw bijdrage aan het project ‘Gokproblemen: signaleren, bespreekbaar maken en samenwerken’?
‘Voor mijn masterspecialisatie International Public Health heb ik stage gelopen bij het IVO – Instituut voor Onderzoek naar Leefwijzen & Verslaving. Bij de startfase van het project heb ik onderzocht hoe vroegsignalering van gokproblemen in het Verenigd Koninkrijk wordt aangepakt. Daar kon het projectteam inspiratie uit op doen.’
Nu ben je programmasecretaris bij ZonMw. Wat weet je over de bijdrage van ZonMw bij het project?
‘Naast de financiering is ZonMw een verbinder geweest om het project zichtbaarder te maken. Zo heeft ZonMw in 2024 bijgedragen aan de organisatie van de internationale conferentie CAGR, waar ik vanuit het IVO een posterpresentatie heb gehouden. Twee jaar later heb ik als ZonMw-medewerker mogen bijdragen aan het verspreiden van de handreiking, zodat de resultaten op de juiste plek terechtkomen. We willen echt achter onze ZonMw-projectleiders gaan staan. De contacten en het bereik van ZonMw zijn hiervoor van meerwaarde.’
Wat maakte dit project voor jou uniek, in vergelijking tot andere projecten?
‘Ik vind het mooi om te zien hoe de handreiking echt ontwikkeld is samen met professionals en ervaringsdeskundigen. Het is mede daardoor een toepasbare en laagdrempelige hulpbron geworden. De handreiking biedt ook advies hoe ervaringsdeskundigen een volwaardige rol te geven bij de vroegsignalering van gokproblemen. Dat zie je ook weer terug bij ZonMw: de overtuiging dat ervaringsdeskundige kennis echt centraal moet staan in alle stappen van het proces.’